Poep of bloed

Het is een regenachtige dag in februari. Ik sta buiten te wachten voor het medische centrum in de Calle Ancha in El Barrio Alto van Ponferrada. De Bredestraat in de Hoge Wijk. Dat zijn tenminste namen die voor een guiri makkelijk te onthouden zijn. Nee, niet alle straatnamen zijn zo beschrijvend van aard. Was het maar. Velen zijn vernoemd naar beroemde Spanjaarden waar ik nooit van gehoord heb. Wat te denken van Calle Luciana Fernández, Calle Isidro Rueda of Avenida Pérez Colino in Ponferrada. Wie zijn die mensen, in godsnaam? Maar deze straat is behoorlijk breed, Calle Ancha, perfecte naam. 

Mijn diepzinnige gedachtegang wordt onderbroken door de verpleegster die naar buiten komt en wat namen hardop van een papiertje opleest. Ik ben nog steeds niet aan de beurt voor het overhandigen van mijn ontlastingsmonsters. De controle op bloedsporen in de ontlasting vindt in Spanje bij mensen van boven de 55 elke twee jaar plaats. Een hele goede regeling. Ik controleer nog even of ik inderdaad op het juiste tijdstip hier in de rij sta te wachten en pak de verwijsbrief uit mijn zak. Ja hoor, 8.55 uur; ik ben ruimschoots op tijd. Dan valt mijn oog op de vlekken onderaan de verwijsbrief. Ik schrik. En ruik zelfs even aan het formulier. Het zou toch niet? Het was vanmorgen best wel een gedoetje om het monster te nemen. De dag ervoor had de verpleegster het me uitgelegd. ‘Prik met het verzamelstickje vijf keer in de ontlasting op verschillende plekken.’ Ze had me zelfs uitgelegd hoe ik moest voorkomen dat alle poep in het water terecht zou komen door de binnenkant van de pot volledige met wc-papier te bedekken. In Spanje hebben ze immers altijd plons-wc’s en bijna nooit plateau-wc’s zoals in Nederland. Uiteindelijk leek alles goed te zijn gegaan en schroefde ik tevreden de stick in het kleine plastic flesje. Maar wanneer zijn deze vlekken op de verwijsbrief gekomen?

Dan herinner ik me mijn bloedende vinger van gisteren. Dat gebeurde toen ik de verwijsbrief uit mijn jaszak haalde. Die bleek zo’n scherpe rand te hebben dat ik me in mijn vinger snee. En daarbij moet ik deze vlekken op het papier hebben gemaakt. Hoe leg ik dat op overtuigende wijze straks bij het loket uit? Mijn Spaanse spreekvaardigheden worden weer eens op de proef gesteld. In gedachten begin ik de zinnen te oefenen. ‘Het is geen poep, het is bloed, maar niet uit mijn kont. Gelukkig kan ik bij deze onbeholpen uitleg de nog duidelijk zichtbare snee in mijn vinger laten zien. 

De verpleegster komt naar buiten en leest, worstelend met die vreemde lettercombinatie, mijn naam op. Ik hoop voor haar dat er in Ponferrada nooit een straat naar me vernoemd zal worden.

Poepen in Ponferrada

Al vele malen heb ik in dit blog geschreven over de culinaire verschillen tussen Spanje en Nederland, maar nog nooit over de substantie waarin al ons eten onvermijdelijk verandert en over het probleem waar deze substantie te laten.  Het moment is daar om een eind te maken aan deze omissie.

Er lijkt niet zoiets te bestaan als een faecale cultuur in Europa. We voelen ons niet Nederlands, Spaans of Berciaans vanwege de manier waarop we poepen. Waar loftuitingen over nationale of regionale gerechten vaak uitbundig zijn (Oh, de Nederlandse haring. Oei, de botillo uit El Bierzo), wordt over de excrementen voornamelijk gezwegen. Dat is waarschijnlijk omdat de textuur en de geur ons afschuw inboezemen en vooral omdat het digestieve proces de aanvankelijke verschillen drastisch vermindert. Poep en voedsel verhouden zich tot elkaar als het leven en de dood; op het moment van verscheiden zijn we allen gelijk.

Toch kan men als reiziger verschillen in poepcultuur bespeuren. In China bezocht ik de hutongs, de oude wijken van Beijing, waar ik het niet kon laten een plas te plegen in de daar gebruikelijke gemeenschappelijke toiletten. Er zaten diverse mannen uitgebreid te poepen terwijl ze de krant aan het lezen waren, waaruit ze verbaasd opkeken toen ze daar een guiri zagen binnenkomen.  Frankrijk is misschien wel het Europese land met de meest afwijkende poepcultuur. Daar worden voetstaptoiletten gebruikt: een gat met aan twee kanten een kleine verhoging waar je je voeten op moet zetten en dan maar hurken en hopen dat alles in het gat en niet in de om je enkels bungelende broek valt.

Enkele verschillen in de poepcultuur tussen Nederland en El Bierzo kunnen hier niet onvermeld blijven.  In de oudere Nederlandse wijken bevinden de toiletten over het algemeen niet in dezelfde ruimte als de douches, zoals in Spanje bijna altijd het geval is. Ik geloof niet dat dat echt gepland is door de Nederlanders. Tot de jaren vijftig waren er veel huizen zonder douches en bij de renovaties plaatsten ze die waar er maar ruimte was; op de plek van een rommelkast bijvoorbeeld. Er kleven zeker voordelen aan de scheiding van sanitaire voorzieningen. Het voorkomt bijvoorbeeld filevorming in de morgen. Al moet ik zeggen dat het soms best prettig is om direct vanuit de toiletpot naar de douche te kunnen gaan zonder sociale contacten te moeten aangaan in de tussenhal.

Een ander verschil is dat we  In Nederland vooral het plateautoilet gebruiken. De excrementen vallen op een plateau waar ze liggen te stinken tot je ze doortrekt. Hier in Spanje vallen de excrementen direct in het water, wat soms resulteert in een plons en natte billen. De Spaanse methode is wellicht wat hygiënischer omdat de toiletten gemakkelijker schoon te houden zijn. Het voordeel van de Nederlandse methode is dat de productie nauwkeurig geïnspecteerd kan worden op onvolkomenheden. Volgens mij verdringen ook in Nederland de plonstoiletten steeds meer de plateautoiletten. Deze laatste zullen het volgende slachtoffer worden van de globalisering die maakt dat we op de hele wereld op dezelfde manier poepen.

Ik geloof dat ik hiermee wel zo’n beetje alles heb gezegd over dit onderwerp. Ik hoop dat het niet al te puberachtig is overgekomen, maar laten we wel wezen, poepen is iets wat de reiziger eigenlijk altijd bezig houdt. Ik wil bij deze de lezers van dit blog van harte uitnodigen om eens naar El Bierzo te komen om te genieten van de culinaire en faecale cultuur. We hebben hier enkele heerlijke uitgebreide regionale gerechten die het water van je billen zullen doen druipen.

Botillo